Ważne, by poznać przeciwnika. Z czym się mierzymy?

Żeby móc skutecznie walczyć z przeciwnikiem, trzeba najpierw poznać sposób jego działania. Czym charakteryzuje się osteoporoza? Jest to schorzenie metaboliczne związane z osłabieniem mikroarchitektury kości człowieka i zwiększeniem ryzyka ich złamań. Na prawdopodobieństwo choroby w znacznym stopniu wpływ ma niedobór wapnia, który stanowi bardzo ważny składnik tkanki kostnej.

W naszym kraju na osteoporozę choruje 3 miliony osób, z których zaledwie 3,7% poddaje się leczeniu1. Kolejne 8 milionów jest zagrożonych1. Natomiast statystyki obejmujące USA, Europę oraz Japonię mówią nawet o 75 milionach chorych1.

Duża skala, mała wiedza

Osteoporoza nie bez powodu nazywana jest złodziejem kości. Choroba przebiega zwykle bezobjawowo, stopniowo osłabiając kości, aż nie dojdzie do złamania. Aż 2/3 kobiet w wieku powyżej 45. roku życia niestety nie zdaje sobie z tego sprawy[1]. Niewiele z nich poddaje się także badaniom profilaktycznym[2], chociaż badanie gęstości kości (densytometria) nie jest ani skomplikowane, ani inwazyjne.

Grupy ryzyka – kto musi najbardziej uważać

Już po 30. roku życia utrata masy kostnej może postępować szybciej niż proces jej tworzenia[3] – zwłaszcza u kobiet, dlatego są one bardziej zagrożone od mężczyzn. Choroba jest szczególnie groźna dla kobiet w okresie menopauzy, jednak wtedy może być już za późno na ratunek – osteoporoza jest bardzo trudna w leczeniu. Zagraża ona również osobom młodszym – zwłaszcza kobietom w ciąży oraz w okresie laktacji. Z czego to wynika? Zaledwie 6% kobiet ciężarnych przyjmuje zalecaną ilość wapnia, co może zwiększać ryzyko osteoporozy oraz jej wczesnej fazy-osteopenii[4]. Z tą ostatnią chorobą zmaga się np. Gwyneth Paltrow, hollywoodzka gwiazda takich filmów, jak Siedem, Zakochany Szekspir czy Utalentowany Pan Ripley. W wieku 37 lat złamała nogę. Okazało się, że z powodu niedoboru nabiału w diecie, zaatakowała ją właśnie osteopenia[5].Jej przykład pokazuje, że zagrożenie jest poważne nie tylko dla kobiet w okresie menopauzalnym. Co więcej, ubytek kości i jego konsekwencje mogą być niebezpieczne również dla mężczyzn[6]. Według badań, najmłodszy mężczyzna z wynikiem badania sugerującym osteoporozę miał 37 lat[7].

- Młode osoby wciąż kojarzą osteoporozę z chorobą swoich mam i babć – niesłusznie. Niedobór wapnia i ubytek tkanki kostnej mogą zagrażać każdemu, a szczególnie narażone, poza kobietami w wieku menopauzalnym, są właśnie kobiety w ciąży oraz w okresie laktacji. Organizmowi dostarczyć musimy wówczas odpowiednią ilość wapnia – należy o tym pamiętać układając codzienną dietę. Regularne spożywanie produktów z dużą zawartością wapnia oraz witaminy D pomoże nam uniknąć problemów z osteoporozą w przyszłości – radzi lekarz-reumatolog, dr n. med. Maria Rell-Bakalarska.

Osteoporoza – zagraża zdrowiu i życiu

„Złodziej kości” został oficjalnie uznany przez Światową Organizację Zdrowia za chorobę cywilizacyjną[8]. Osteoporoza jest wyniszczająca dla każdego pacjenta, stanowi także trzecią najczęstszą przyczynę zgonów na świecie po chorobach układu krążenia oraz nowotworach10. Większość niestety nie zdaje sobie sprawy, że osteoporoza jest chorobą śmiertelną[9]. Jeśli jest niewykryta lub nieleczona, może się skończyć nawet złamaniem kręgosłupa lub szyjki udowej kości – są to kontuzje bezpośrednio zagrażające życiu.             

Choroba ma poważne konsekwencje społeczne. Większość pacjentów, którzy doświadczyli złamania osteoporotycznego, odczuwa pogorszenie jakości życia[10]. Spora część z nich nie wraca już nigdy do pełnej sprawności i wymaga stałej opieki, co ma konsekwencje nie tylko dla chorych, ale również dla ich bliskich; rosną też koszty leczenia12. Osoby chore częściej także cierpią na demencję[11].

Jak się bronić? Kluczem jest profilaktyka

Osteoporoza jest w dużym stopniu uwarunkowana genetycznie. Szczególnie więc zagrożone mogą być osoby, które mają w rodzinie przypadki choroby[12]. Z tym nic zrobić nie możemy, ale mamy wpływ na szereg czynników, które są w stanie zredukować ryzyko osteoporozy. Istotne znaczenie ma zwłaszcza odpowiednio zbilansowana dieta bogata w białko, witaminę D oraz przede wszystkim wapń[13]. Znajduje się on w wielu artykułach spożywczych codziennego jadłospisu, m.in. w mleku, jogurtach, jajkach, orzechach czy serach[14]. Jednak wraz z wiekiem zapotrzebowanie organizmu na wapń rośnie, z czego mało kto zdaje sobie sprawę – okazuje się, że aż ¾ dorosłych Polaków ma niedobory wapnia[15]. Podstawą profilaktyki powinno być regularne uzupełnianie poziomu wapnia, przy odpowiedniej podaży witaminy D[16].

Jednak sama dieta to nie wszystko – by zminimalizować ryzyko wystąpienia choroby, istotny jest także styl życia, jaki prowadzimy. Regularna aktywność fizyczna może nam pomóc, natomiast palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, otyłość, siedzący tryb życia czy niedożywienie są w stanie nam zaszkodzić, znacząco zwiększając ryzyko wystąpienia osteoporozy[17] [18]

                                                                                              ***

Najprawdopodobniej liczba chorych na osteoporozę będzie z każdym rokiem wzrastać – z uwagi na postępujący proces starzenia się społeczeństwa1. Dlatego o optymalnej profilaktyce należy myśleć jak najwcześniej.



[1] Ogólnopolskie badanie opinii zrealizowane w dniach 25.09-29.09.2017, na reprezentatywnej grupie 808 Polek w wieku powyżej 45 roku życia przez agencję badawczą SW RESEARCH metodą wywiadów on-line (CAWI). na zlecenie Teva Pharmaceuticals Polska Sp. z o.o. http://tevamed.pl/docs/SWResearch_OnBoard_Calperos_02102017.pdf; dostęp 4.10.2018 r.
[2] Badanie ilościowe Ipsos, Omnibus Study 2015
[3] Kanadys W. et. Al. Izoflawony a utrata masy kostnej u kobiet w okresie pomenopauzalnym. Wpływ produktów i preparatów z soi na metabolizm kostny. Postępy Filoterapii ;3.136-144; 2007
[4] Kovacs, Christopher S. "Calcium and bone metabolism during pregnancy and lactation." Journal of mammary gland biology and neoplasia 10.2: 105-118; 2005
[5] https://www.telegraph.co.uk/news/health/news/7905277/Fad-diets-could-lead-to-osteoporosis.html; dostęp: 5.10.2018
[6] Melton LJ, 3rd, Atkinson EJ, O'Connor MK, et al. (1998) Bone density and fracture risk in men. J Bone Miner Res 13:1915., Melton LJ, 3rd, Chrischilles EA, Cooper C, et al. (1992) Perspective. How many women have osteoporosis? J Bone Miner Res 7:1005., Kanis JA, Johnell O, Oden A, et al. (2000) Long-term risk of osteoporotic fracture in Malmo. Osteoporos Int 11:669.; 2000
[7] Na podstawie wyniku T-Score; źródło www.teva.pl; dostęp: 5.10.2018
[8] Marcinowska-Suchowierska E., Aktualny stan wiedzy o diagnostyce osteoporozy i czynnikach ryzyka złamań w przebiegu osteoporozy, © Borgis - Postępy Nauk Medycznych 4/2002, s. 159-164; 2002
[9] Ogólnopolskie badanie opinii zrealizowane w dniach 25.09-29.09.2017, na reprezentatywnej grupie 808 Polek w wieku powyżej 45 roku życia przez agencję badawczą SW RESEARCH metodą wywiadów on-line (CAWI). na zlecenie Teva Pharmaceuticals Polska Sp. z o.o. http://tevamed.pl/docs/SWResearch_OnBoard_Calperos_02102017.pdf; dostęp: 4.10.2018 r.
[10] Marcinowska-Suchowierska E., Aktualny stan wiedzy o diagnostyce osteoporozy i czynnikach ryzyka złamań w przebiegu osteoporozy, © Borgis - Postępy Nauk Medycznych 4/2002, s. 159-164; 2002
[11] AK/ Amouzougan A, Lafaie L, Marotte H et al. High prevalence of dementia in women with osteoporosis. Joint Bone Spine. Oct;84(5):611-614. doi: 10.1016/j.jbspin.2016.08.002; 2007
[12] Badurski J. et al. Genetyczne I nabyte czynniki predysponujące do choroby zwyrodnieniowej stawów i osteoporozy. Postępy Nauk Medycznych t. XXV;3:-201-205; 2012
[13] J. Tkaczuk-Włach, M. Sobstyl, G. Jakiel, Osteoporoza – obraz kliniczny, czynniki ryzyka i diagnostyka, Przegląd Menopauzalny 2010; 2: 113–117; 2010
[14] J. Bolanowski, M. Bolanowski, Znaczenie wapnia i witaminy D w profilaktyce i leczeniu osteoporozy, Ad Clin Exp Med. 2005, 14, 5, s. 1057-1062; 2005
[15] Badanie ilościowe Ipsos, Omnibus Study 2015
[16] Głuszko P., Lorenc R., Osteoporoza Pierwotna i wtórna.  Wskazówki postępowania dla reumatologów, Reumatologia 2012
[17] Marcinowska-Suchowierska E., Aktualny stan wiedzy o diagnostyce osteoporozy i czynnikach ryzyka złamań w przebiegu osteoporozy, © Borgis - Postępy Nauk Medycznych 4/2002, s. 159-164; 2002
[18] http://www.czytelniamedyczna.pl/3969,genetyczne-i-nabyte-czynniki-predysponujce-do-choroby-zwyrodnieniowej-stawlw-lub.html dostęp: 5.10.2018